Археолошки дневник vol.2.1/2 ©

Камените алатки со милениуми биле основа за економска егизстенција на предисториските заедници ширум светот. Некои од нив како острилото/точилото за ножеви, се уште сѐ користат во нашите домови морфолошки (типолошки) и функционално непроменети. Интересот за камените алатки во македонската археологија скоро и да не постои, бидејќи начесто фокусот се насочува кон керамиката/фигурините или евентуално артефактите изработени од некој метал кои се поатрактивни за анализа и научна обработка. Но факт е дека огромната палета на три вида камени алатки користени од луѓето (делкани, мазнети и абразивни), можат да придонесат кон реконструкција на разни сфери од животот на човекот во минатото како: обработка на земја, употреба на артефактите при исхраната, типови на занаети и присуство на работилници во или вон истражуваниот локалитет, населба, регион итн.

Истражувањата за овие камени орудија се поливалентни, од апект на нивната типологија, трагите на употреба, суровините кои се користени и нивно присуство или отсуство во околината, надоградено со многу истражување од етнографијата и експерименталната археологија. Особено екперименталната археологија може да биде репер за споредување на артефактите при препознавање на трагите од употреба кои се разликуваат според видот на материјалот, а преку компарација на тие траги возможно е да се лоцира местото за обработка и да се идентификува видот на суровината користен за нејзино добивање. Ова изискува навистина многу време, труд и енергија, но резултатите  ни овозможуваат да се создаде целосна слика за секојдневниот живот на една предисториска населба.

Почетокот на експерименталната работа во областа на археологијата е секако изработка на еден тип орудие од различни суровини, а потоа негова употреба врз различни материјали, со цел да се добијат разновидни траги на употреба врз неговата површина. Во текстот е вгнездена една презентација на која има фотографии од реплика на автентична неолитска камена тесла, во овој случај направена од прекрасен зелен полупровиден флуорит собран од околината на Прилеп. Идејата за дизајн беше моја, а обликувањето го изведе Студиото за дизајн и минерали – Кара минералс.  Во иднина ќе се направи и работилница на која партиципантите ќе можат да работат и да експериментираат со алатки кои се реплика на предисториските орудија. Сите заинтересирани, stay tuned!

Место: Кино Фросина, МКЦ, Скопје
Датум: 21.01.2012
Време: 18:00 – 20.30
Тема: Архитектурата како историја/Историјата како архитектура
Линк: Настанот со своја страница на фејсбук

Секој експерт кој се занимава професионално со било која сфера од културното наследство, има прво граѓанска, а потоа и стручна одговорност да се грижи за севкупното богатство кое луѓето од минатото го оставиле зад себе. Во тоа богатство спаѓаат нематеријалните и материјалните остатоци кои се групирани во повеќе категории како археологија, историја, фолклор … и секако архитектура. Архитектурата е можеби најмаркатното наследство од еден период, кое временски го обележува и запечатува минатото низ своите визуелни семантички облици.

Сметам дека е крајно време да се престане со политизација на културното наследство, бидејќи се претера во секоја мера, се преминаа најекстремните лимити и почна да станува невкусно да се даваат шарлатански и непрофесионални изјави во медиумите од експерти на кои им е задача да го обликуваат јавното мислење на граѓаните, затоа што експертите по културно наследство под дифолт се јавно ангажирани стручњаци.

Што е она што ми пречи во последните 20 години Македонија? Тоа што не можеме да создаваме нова историја притоа уништувајќи ја онаа што ја имаме. Зошто пред да се направи и создаде нешто ново значи дека се завршил процесот на конзервација, реконструкција, валоризација и промоција на повеќето од она што е вредно од областа на културното наследство и може да се продолжи понатаму. Би сакала да посочам дека паралено со она кое треба да се создаде како нова придобивка од нашето доба, треба да ги заштитуваме и културно-историските споменици кои веќе ги имаме, за да не се случи да ги изгубиме. Бидејќи истражувањето на минатото никогаш не завршува. Тоа допрва почнува.

Затоа утре вечер од 18:30ч во киното Фросина ќе бидам присутна на јавна дебата покрената како граѓанска иницијатива на тема ‘Архитектурата како историја/Историјата како архитектура’. Особено ми е драго што сум еден од ретките археолози кои не се партиски определени, ниту пак се во институција, зошто мојата религија отсекогаш била мојата археологија.

Апдејт:

Медиуми: 1, 2, 3

Аудио снимка од дебатата

Кога зборуваме за културното наследство, никако не можеме да го одвоиме од природното богатство во кое тоа егзистира, се создава и се депонира со текот на милиони/илјадници години, а нивното истражување тежнее кон балансот помеѓу природата и материјалните траги кои човештвото ги остава зад себе. Нашата планета Земја е целина во која се споиле природното (геолошкото наследство, минералната разновидност, биодиверзитетот и обилството на разни околини) и културното наследство (археологија, уметност, фолклор …), во сите нивни форми.

Зошто во оваа рамка на проучување на нашето заедничко минато ни е потребна наука како гео-археологијата? Гео-археологијата е интердисциплинарен процес преку кој може да се проучи историјата на материјалната култура. Вообичаено, тоа е задача на археологијата и науките кои комплементарно придонесуваат на ова поле, но секако дека голема улога играат и природните науки, одобено геологијата и сите нејзини помошни гранки. Кога се гради еден нов објект, но и кога ископува еден археолошки локалитет, првото нешто со кое се соочува работникот, т.е. археологот, тоа е замјата. Почвата е природната околина на артефактите кои заедно со екофатите придонесуваат подобро да го разбереме спојот преку кој се воспоставува хармонија на човекот со неговата геолошка околина.

Во тој контекст ви го препорачувам за читање и консултирање Зборникот за Гео-археологија и архео-минералогија кој е резултат на една голема интернационална конференција одржана во Софија, Бугарија. Верувам дека ќе најдете интересни теми.

Линк до зборникот: http://mgu.bg/geoarchmin/