Archive for the ‘Придонеси на Википедија’ Category
Архео пресек низ 2009
Изминатава 2009 година ќе ја запомнам како исклучително успешна на професионален план. Многу конференции, појавување во медиумите и публикувани текстови придонесоа за прв пат кај македонските телевизии да биде цитиран еден блогер со својот став без извртување или плагирање на информациите.
Литература
Публикувани текстови за Културен живот, словенечкото списание “ARHEO”, pending on request за печатење уште два текста, еден за МАНД, еден за BAR на Archaeopress и не е така лошо за краток временски инттервал од пола година.
Ја направив научната реценија на обемната книга “Принципи во археологијата” од Даглас Прајс на македонски јазик, и покрај тоа што се уште не сум видела како ова печатено издание изгледа. Се работи за еден од проектите на Владата за збогатување на книжниот фонд во областа на повеќе науки, а терминолошките археолошки проблеми со кои се соочив ќе бидат изнесени во некој од идните постови.
Една година од објавувањето на мојата книга Археолошки денвник, таа беше ставена под лиценцата на Криејтив Комонс. Со оглед на тоа што бројот на превземања од интернет го надмина првиот печатен тираж, јас сум сосема задоволна од овој потег. Мојот текст Археологијата на твојата фамилија беше публикуван во книгата Blogopedija 2009 – која претставува сублимат од најдобрите постови за изминатава година пишувани на српски, хрватски, бошњачки или македонски јазик. Ова е втор пат еден мој текст да биде публикуван на регионално блогерско ниво, по минатата година кога за Blogopedia 2008 беше избран “Дајте ми два три-податока и јас ќе ви конструирам вистина“.
Во меѓувреме весникот Дневник се дрзна да плагира еден мој текст кој е неколку пати објавуван и преобјавуван. Но во оваа држава работите можат да се решат само ако се направи скандал или не дај боже несреќа, па се решив за сега да не предизвикувам непотребни “потопувања”, иако понекогаш е неопходно.
Ан-(тикви)зација
За прв пат во македонската археологија се појави терминот антиквизација, кој го следев од самиот почеток. Наметнат од една интелектуална елита кој не ја познава етимологијата на овој збор, а наголемо употребуван од мејнстрим – но пред се кај новите медиуми, во преголема желба за докажување на нашиот идентитет согоревме во сториите со духот и гробот на Александар Македонски кои предизвикаа вистински збрки. Сето тоа беше надополнето со несоодветните изјави на некои мои колеги за светските археолошки списанија, па луѓето можеа да донесат заклучок дека Македонија е некоја недоџија, таму богу иза трегера со фејкерско третирање на археологијата како наука, кое е застарено дури и за некои минати системи. Поглавјето за антиквизацијата го затворив како досие, бидејќи реално не постои, па да видиме која ќе биде новата играчка на “стручњаците” кои најмалку се разбираат во археологијата како наука ама многу сакаат за неа да зборуваат.
Конференции/дебати
Годинава се појавив вкупно на пет конференции и дебати: Употреба на кирилицата на интернет, Жените во технологијата – Дигитални граници (Фемфест), BlogOpen09 (Ниш), Glocal 2009 (Inside Social Media) и E-society 2009 (Jас Медиум). Ако на другите бев активен партиципант, тогаш на последната сигурно без една од ѕвездите на конференцијата, зошто топикот кој го презентирав најмногу влијаеше на медиумите бидејќи имаше и најголемо ангажирање од нивна страна за заштитата на нашите археолошки локалитети. Освен на Blogopen, регионалната блогерска конференција, каде бев гостин, на останатите бев говорник и/или учесник на дебати. Машала, оваа година нека бидат уште повеќе, да ја калиме дигиталната ера на археологијата.
Размисли/Мислења
Проектот Via Egnatia го следев, но за жал не се вклучив директно на терен поради кревкоста на здравјето. Информацијата ја проследив до една од националните телевизии кои направија прилог. Од веб сајтовите кои беа пуштени во оптек на интернет ги споменав страниците за археолошкиот локалитет Таор и Македонскиот Археолошки Весник. Кампањата за промоција на туризмот со малку вулгарно вметнување и надмоќност на археолошки елементи во спотовите, ја коментирав во повеќе наврати (1, 2, 3).
Јасно го кажав своето мислење против градење на црква на плоштадот во Скопје, зошто не живееме во свет без ставови. Го подигнав својот глас во повеќе текстови каде се обидов да укажам дека археологијата е јавна професија и археолозите мора да внимаваат што зборуваат во јавноста и кои тези ги публикуваат во текстовите, бидејќи на тој начин може долготрајно да обликуваат нечие туѓо мислење.
Медиуми
Од време на време се појавував на некоја од националните телевизии. Но oд септември до крајот на годината постојано бев инволвирана во случајот со уништувањето и спасувањето на археолошкиот локалитет Градиште, кај с. Граиште, демирхисарско. Тука телевизиските медиуми, пред се Канал 5 телевизија, ја одиграа најголемата улога. Комплетната документација може хронолошки да се прати на Археоблог вклучително со настапите на конференциите каде го заокружив со текст, презентација и видео материјал моето залагање за спасување на културното наслество (1, 2, 3, 4, 5, 6). Заклучокот беше дека покрај веќе востановените субјекти за заштита и презентација на нашто огромно богатство, во овој процес можат исто така да се вклучи и локалната самоуправа.
Во 2009 година заврши процесот во кој со уште неколку активни членови на Македонската Википедија ја создадовме Викимедија Македонија, организација која е официјален локален огранок на фондацијата Викимедија. Со тоа го озаконивме нашиот повеќегодишен придонес кон македонската верија на Википедија, која ја подигнавме од ништо и ја доведовме до стадиум на моментални 37 000 статии. Признавам, порано бев поактивна во ажурирањето на написите, но затоа сега работам на промоција на оваа енциклопедија.
Како за крај
Многу патувања, посети на терени, изводени домашни и странски туристички групи, публикувани популарни текстови за археологијата и културното наследство во домашните списанија, научна работа, пракса и колаборативни истражувања со одделите за Археологија при БАН во Софија и САНУ во Белград, само ја заокружија 2009 година.
Не ми смета товарот на социјално ангажиран археолог. Посебно со предностите кои ги нудат Новите медиуми. Денеска и без ископување може многу да се стори да се заштити и презентира културното наследство на една земја. А јас токму тоа и го правам со својата активност на интернет, а во последната година и вон него. Сепак:
“Да не постоеше мојот здрав разум и неспремноста на компромиси само поради сензации, немаше да постои толку години ни овој блог“
Мојата куќа од коски на мамути
Од време на време низ светските медиуми ќе проструи веста дека некаде на земјинава топка се пронајдени остатоци од мамут.
Неодамна во Србија, на само 300 метри од Царскиот мавзолеј во Археолошкот парк Виминациум кај Костолац, е пронајден скелет на мамут, за кој се претпоставува да е стар околу милион години (1, 2). Минатата година палеонтолозите крај Гревена, во северна Грција, најдоа фосилни остатоци од џиновски кљови на мастодон. Со должина од 5 метри тоа се најдолгите кљови пронајдени досега и ќе влезат во Гинисовата книга на рекордите.
Во Македонија исто така се пронајдени кљови од мастодонти на неколку места низ земјата, а дел од нив се чуваат и изложени се во Природонаучниот музеј во Скопје. Четири кљови на редок вид слонови пронајдени во близината на цигланата “Киро Чучук” во Велес, се веројатно најголемо откритие на Ристо Гаревски, единствениот признат и познат палеонтолог во Македеонија.
Во своите научни трудови доста често го цитирам Ристо Гаревски, бидејќи во педесеттите години од 20 век, при едно палеонтолошко ископување на пештерата Макаровец (Велес), пронајдени се и првите палеолитски артефакти од Македонија, во стратиграфски контект. Овој локалитет преставуваше репер за идните археолошки рекогносцирања насочени кон палеолитот во кои и самата имам учествувано.
При палеонтолошките сондирања во 1955/65 во средниот дел на Македонија во пештерата Макаровец (кај Велес) се откриени пет артефакти несигурно определени во доцен палеолит, како и доцноплеистоценска фауна потврдена со фосилни остатоци од пештерни мечки (Ursus spelaeus), хиени (Crocutasp.), лав (Panthera sp.), козорог (Capra ibex), волк (Vulpes vulpes), лисица (Canis lupus), коњ (Equus caballus), магаре (Equus xydruntinus).
Секој пронајдок на овој изумрен вид животни е проследен со сензација и внимание. Зошто пронаоѓањето на еден ваков примерок како мамутот, или поточно на изумрените видови животни од Леденото доба предизвикува огромен интерес кај научниците, а тоа го свртува и вниманието на медиумите?
Изумрени животни од Леденото доба
Археозоологијата е студија на остатоци од животни од археолошки локалитети – коска, заби, рогови, слонова коска, влакна, лушпи, и школки. Археозоолозите се интересираат за односите меѓу луѓето и животните во минатото, проучувајќи разни видови на животни кои ги вклучуваат цицачите, птиците, рибите, рептилите и влекачите, како и школки и други безрбетници. Коските не се секогаш присутни на археолошките локалитети, што зависи од условите како се зачувувале, и најчесто само по некоја коска или делови од коски можат доволно добро да бидат зачувани за археозоологот да може да ги проучува.
Што е она што предизвикало мамутот и многу други цицачи да исчезнат од земјината топка уште пред да дојде холоценот, или нашата геолошка сегашност? Климатските промени, човечките активност, геолошките промени, или во комбинација од се по малку се најчесто споменуваните опции. Повеќето научници во последното десетлетие се сложуваат со теоријата дека климатските промени го условиле истребувањето на големи диви животни кон крајот на Плеистоценот, иако постојат и аргументите за и против човековата улога.
Археозоолозите одговараат на прашања за тоа дали животните биле истерани, ловени или одгледувани, за тоа како биле колени, колку месото придонело за исхраната, кога животните умирале, и секако процесот на нивното припитомување. Студиите за фауна на археолошките локалитети конкретно, можат да покажат за тоа кои животни биле ловени и јадени и во колкав однос. Тоа дава даваат информација за сезоната на користење на локалитетот или за времето на ловење на животните.
Покрај тоа што е коската корисен материјал за правење на алатки, поточно инструмент при нивното добивање како чукала т.е. перкутер, во доцниот палеолит луѓето од еден камп во местото Межирич (Mezhirich,Украина), коските од мамутите ги употребиле да направат привремени живеалишта. Во археологијата овој локалитет пронајден од еден фармер во 1965 година, е познат како засега најстарото засолниште направено од праисторискиот човек.
Реконструкција на живеалиште од коски на мамут
Украина, c. 16,000 – 10,000 п.н.е
Заклучок
Коските од животни на археолошките локалитети, посебно на оние со голема старост, не се пронаоѓаат толку често. И поради тоа нивното значење е големо. Фауната може да биде присутна само ако на археолошкиот локалитет постоеле добри услови за да се зачува. Присуството на разни видови може да ја индицираат важноста во исхраната на човекот (во помала или поголема заедница) и да ја документираат локалната околина. Возраста и полот на животните во една збирка од коски ни кажува за активностите на ловење и чување на стада и за човековата интеракција со животинските видови. Школките можат да укажат на трговијата со далечни простори и комуникацијата помеѓу луѓето во времињата кога нема никаков друг доказ освен археолошките артефакти. А понекогаш може да се случи да се пронајде артефакт кој добро ќе ги протресе темелите на теориите за човековата еволуција.
Додаток 1
Ако сакате да си го преиспитате вашето знаење за постоењето на животните во праисторијата, можете да се обидете да решите еден мал квиз.
Додаток 2
Дел од текстот беше искористен да се подигне статијата за Археозоологија на Македонската Википедија.
Препорачана литература
Binford, Lewis R. 1981. Bones: Ancient Men and Modern Myths. New York: Academic Press.
Reitz, Elizabeth J., and Elizabeth S.Wing. 1999. Zooarchaeology. Cambridge Manuals in Archaeology. Cambridge: Cambridge University Press.
Dincauze, D. F. 2000. Environmental Archaeology. Cambridge: Cambridge University Press.
Мојата презентација на конференцијата – Јас Медиум
Јас сум Димитровска Василка, во блогерскиот свет веќе со години позната под псевдонимот Arwena. Мојот блог/сајт Археолошки дневник независно од формите и платформите сите го препознават како Археоблог. По професија сум археолог и сум единствената од мојата фела која пишува на интернет. Создавам уникатни и креативни содржини на македонскиот веб кои не можат да се прочитаат на ниту едно друго место. Се појавувам на конференции, дебати, работилници и одамна веќе го носам теретот на социјално ангажиран археолог. Со своите текстови, изјави и размисли свесна сум дека го обликувам мислењето на многумина. За да ме разликуваш од останатите, прво мора да веруваш во она кое го пишувам. Но за да ми веруваш, мора добро да бидеш информиран. Зошто само добро информиран граѓанин, може да биде активен граѓанин на било кое поле.
Помеѓу другите карактеристики, имам и новинарски квалитети. Имам одлични IT перформанси и високо функционални бесплатни алатки на новите медиуми. Имам канал со пристап до милиони луѓе без да платам даночна стапка. Имам право на свое мислење без да одговорам на ниту едно поставено прашање. Имам слобода на изразување! Не можеш да ме замолчиш, не можеш да ме забраниш, не можеш да ме уништиш. Не можеш ниту да ги избришеш илјадниците линкови кои водат до, и од мојот блог и секојдневнои метастазираат. Моите постови се појавуваат со првиот впишан таг кој е во врска со твоите интереси за археологија и јас ти ги трансферирам информации кои ги бараш.
Јас, Волан и Вуна – дебата со блогери на E-society 2006
Но јас сум исто така некој многу чуден канал. Кога ќе се помножам, поделам и соберам, одеднаш се метаморфозирам во алгоритам кој прави невообичаени интимни односи со интернетот. Згора на тоа ме сакаат пребарувачките алатки и моите постови се појавуваат на првите страници од google.
Сакале или не – ЈАС СУМ МЕДИУМ!
Вака некако би можела од мој аспект да ја дефинирам успешната конференција Јас Медиум, организирана од Фондацијата Метаморфозис, која на 02. и 03. Декември се одржа во хотелот Holliday Inn во Скопје. По четигодишно следење како публика или како учесник во дебати, би можела да кажам дека ова веројатно беше најдоброто издание на конференцијата E-society, која се одржува веќе петта година по ред во овој период од годината.
Официјалниот наслов на мојата презентација во сесијата Активно граѓанско учество и локална демократија беше “Новите Медиуми – инсомнија во светот на археологијата” (New Media – Cultural heritage prеservation insomnia) во која го образложив случајот со уништувањето на археолошкиот локалитетот Градиште, употребата на алатките од Новите медиуми и какво значење имаат во заштитата и презентацијата на светското културно наследство.
New Media – Cultural heritage prеservation insomnia
На конференцијата појдов за прв пат во јавноста како официјален претставник на Викимедија Македонија, организацијата која е македонскиот локален огранок на Фондацијата Викимедија. Ако не сте слушнале за Викимедија, тогаш сигурно сте слушнале за Википедија, еден од најпознатите продукти на Фондацијата Викимедија. Македонскиот локален огранок, а посебно Македонската Википедија беше една од темите кои предизвика најмногу интерес кај публиката по третата сесија, што ми е особено драго.
New Media – Cultural heritage prеservation insomnia
View more presentations from Vasilka Dimitrovska.
Вториот ден од конференцијата замислен како дебата беше интересен од аспект да се слушнат различни коментари почнувајќи од искуствата на французите како да се подигнуваат пари за проекти, до јазот помеѓу старите/класичните и новите медиуми и валидноста на информациите кои ги трансферираат обата типа на медиуми. Иако беше најавено присуство на повеќе мејнстрим медиуми, за жал никој од нивните претставници не се појави на конференцијата. Classical media at esociety09 fail.
На интернет можат да се прочитаат белешки за првиот ден од конференцијата, да се погледне сет од фотографии, како и коментарите на твитер кои одеа во real time. Од мене едно големо браво до организаторите на конференцијата – Фондацијата Метаморфозис, поддржани овој пат од Француската амбасада и моја благодарност за поканата да учествувам на Е-општество 2009.
И како за крај …
