web analytics
Инфо
За мене
Vasilka Dimitrovska
Skopje, Macedonia
M.Sci. in archaeology
& professional tourist guide

e-mail: info@arheo.com.mk

Текстовите на сајтот не се лекторирани
Follow my research

Haemus Journal
My pages and blogs
Video|Channels|Community
Посети



Global Voices на македонски

Global Voices на македонски
Препорачани линкови

Archive for the ‘Политика’ Category

PostHeaderIcon Како до подобар имиџ на археолозите во медиумите – случајот во Штип со ископувањето, џамијата и законот

Предмет на рецензија или повеќе би сакала да кажам, предмет на моја реакција е написот ,,Македонци и Срби бесправно вршеле археолошки ископувања во џамија во Штип”, објавен на 20.04.2015 во FOX MK. Во текстот е спомената терминологија за ,,бесправно’’ археолошко ископување која според Законот за заштита на културното наследство на Република Македонија не постои, па оттука целата реторика на написот добива сосема погрешна конотација во медиумите за работата на археолозите и правниот аспект на истата. Истото се случува и со верскиот статус на објектот со кој во јавноста се пренесува сосема поинаква димензија на интерпретација.

Вистинитост на информацијата

Информацијата за овој настан е вистинита бидејќи е базирана на релевантен извор на информации, во овој случај СВР Штип. Се поставува прашањето зошто државните институции и органи не реагирале порано, бидејќи во текстот се наведени две оштетувања во последователни две ,,археолошки ископувања”. За да има второ оштетување на еден споменик на културата заштитен со закон, морало да се случи првото оштетување за кое претходно немало никакви сознанија ниту пак соодветна реакција.

Screenshot-FOX MK

Квалитет на насловот или непотребно таргетирање

Во насловот пренесен од повеќе медиуми во благо изменета форма (1, 2), споменaта е етничка припадност или државјанство на осомничените за стореното кривично дело. При тоа, новинарите не објасниле зошто е тоа важно за случајот, бидејќи ваквото етикетирање/таргетирање може да послужи подоцна како средство за поттикнување нетрпеливост по етничка, национална или верска основа, што е спротивно и на јавниот интерес и на самата тема на написот која е повеќе информативна. На овој начин се поттикнуват стереотипи и предрасуди, чијашто „највисока форма“ е говор на омраза што е пак од друга страна кривично дело.

Локација во насловот или што отсуствува кај медиумите

Од насловот се добива впечаток дека оштетувањето од дивите копачи се случило во џамија, а не во црква, бидејќи во текстот не е појаснето двојното именување на објектот. Сегашната црква св. Илија со местоположба над градот Штип е изградена врз постара средновековна црква за која постојат историски записи. Кон крајот на 19 век, објектот бил срушен/преадаптиран од страна на Турците и претворен во Хуса Медин Пашина џамија. Официјални археолошки ископувања до сега не се вршени, па статусот на споменик на културата од висок ранг дополнително треба да биде научно верифициран. Со оглед на континуитетот на жив споменик на културата во кој на секој 2. Август се одржува богослужба, објектот го носи првенствено статусот на црква, а дури потоа може да се употреби секундарното именување кое го добил во минатото како џамија. Во написот недостасува кратко објаснување за споменикот, а даденa е исто така погрешна интерпретација за неговиот верски статус. Исто така отсуствува и изјава на археолози кои работат во Заводот за заштита на спомениците и Музеј во Штип, кои како локална институција од областа на културата се најдобро упатени во истражувањата и состојбата на црквата Св Илија.

Појаснување за правен редослед при археолошко ископување

Во обид да им се помогне на медиумите да не пласираат испревртени информации, потребно е да се објасни процесот на ,,правно” археолошко ископување, бидејќи терминот бесправно археолошко ископување не би смеел да постои во вокабуларот на новинарската професија.

Само археолог кој работи во институција или организација со уредно поднесен проект кој поминал во Министерството за култура и со обезбедени средства од државата или од приватни спонзори/институции, може легално да добие дозвола од Управата за заштита на културното наследство врз база на елаборат. Со тоа стекнува право на археолошко ископување на локација која веќе е означена како археолошки локалитет или има основа според површинските ресурси да се смета како таква. Оттука, терминологијата од типот на ,,бесправно археолошко ископување” не постои, бидејќи се што не е во рамките на Законот за културно наследство на Република Македонија, се смета за криминал и како таков се казнува според постојните закони. Исто така овие именувања даваат сосема погрешна димензија за имиџот на археолозите во Македонија кои не би смеело да се едначат со криминалци и диви копачи врз база на своеволна интерпретација на фактите од страна на медиумите.

Наместо заклучок – што се случи со имиџот на археолозите?

По редица немили настани кои се однесуваа на културното наследство, имиџот на археолозите во јавноста е комплетно изместена слика за реалноста на една професија која покрај својата благородна мисија да го истражува и интерпретира минатото, треба да придонесе и кон градење на имиџот на една држава пред светот. Се поставува прашањето дали за оваа ситуација се криви само медиумите и пораките кои тие ги пренесуваат, или и самиот начин и ‘медиумот’ преку кој поракатa е пренесена од археолозите кон јавноста!?

Не смееме да се заборавиме дека сите археолози се јавни ангажирани личности. Поради професионалната природа на својата работа, тие се должни и имаат етичка обврска и одговорност да излезат во медиумите со јасен став во однос на некое ископување или случување. Во спротивно нивното молчење ќе се третира како потврда за одредена манипулација од страна на мејнстрим а особено новите медиуми, кои во последните децении се ентитет кој го обликува јавното мислење. Во отсуство на научни публикации и јавни дебати, за многу луѓе медиумите се и единствениот извор на информации, како што е тоа моментално случај со археологијата во Република Македонија.

Во генерална смисла, не се само информациите во медиумите виновни за лошата претстава за стручноста на археолозите во Република Македонија. Амбиентот го надополнува нивното генерално отсуство во медиумите и давањето на релевантни изјави за некој настан или ископување, отсуството на јавните дебати, непубликувањето на досегашните сознанија и воопшто, отсуство на македонските археолози е видливо во сите димензии кои креираат едно демократско општетство.

Медиумите можеби несвесно проекетираат една ситуација која трае со децении и на некој начин ја отсликува работата на археолозите, нивниот имиџ во јавноста, односот на институциите од културата кон наследството и најсетне, неуспехот на државата сето тоа да го стави под заштита и закрила на своите механизми.

Bookmark and Share

PostHeaderIcon Како што не го давам Велигден, така не го давам ни ГТЦ

28.12.2014 – Мојот говор да го зачуваме ГТЦ

Не излегoв тука пред вас да кажувам некакви големи вистини за ГТЦ, кои веќе ги кажаа оние постручни и покомпетентни од мене. Ама ќе го кажам она што јас го чувствувам и што секој ден ми создава болка во душата.

GTC 1

Доаѓам директно од јадрото на луѓето кои се грижат за културното наследство на нашава земја, за тоа да остане како трајна придобивка за идните генерации. Секој експерт кој се занимава професионално со било која сфера од културното наследство, има прво граѓанска, а потоа и стручна одговорност да се грижи за севкупното богатство кое луѓето од минатото го оставиле зад себе. Во тоа богатство спаѓаат нематеријалните и материјалните остатоци. Архитектура е секако најмаркатниот белег на еден период, кој го обележува и запечатува минатото низ своите визуелни облици.

Луѓето ме прашуваат што се поздразбира под терминот културно наследство и дали ГТЦ спаѓа во таа група? И самата ве прашувам што треба да се случи за некоја градба трајно да им остане на идните генерации? Па се разбира, услов е таа да го помине тестот на времето.Само тогаш и ние можеме да кажеме дека тој архитектонски објект станал витален орган во организмот на еден град. Зарем треба да ве убедувам вас, драги мои сограѓани дека ГТЦ веќе одамна ги исполнил овие услови? Вас на кои животот катадневно ви поминува, во него и низ него? Вас, кои вашата омилена играчка, првиот бакнеж, првиот мобилен, првиот компјутер…. сте го добиле тука од некого кој ви бил многу драг, а можеби повеќе и не е со вас???

GTC 2

Mештаните на Скопје, но и сите оние кои дошле, прошле и си заминале оттука, го доживуваат ГТЦ како јавeн простор. Како место каде сите слоеви на општеството секојдневно ја (ре)продуцираат културата. Место, кое им обезбедува видливост и учество во општествениот живот и го создава чувството на заеднички идентитет. ГТЦ како јавен простор има многу функции без кои еден град не би бил место за живеење. ГТЦ е место за интеракција, општествени средби и размена, каде може да се изразат разликите меѓу групите и заедниците. ГТЦ не е само архитектонски, туку и јавeн простор кој ги задоволува економските, социјалните, духовните и физичките потреби на луѓето.

Секој град има свои белези и оние зданија кои некогаш биле дел од нечие минато, денес се наша сегашност. На истиот начин објектите од нашата сегашност еднаш ќе станат нечие туѓо минато. Ако не заради друго, ГТЦ треба да го цениме поради почита кон претходните генерации, поради почитта кон нашитеродители и кон нивните родители. Поради почитта кон нашата историја што ја имаме. Но и поради нас самите, затоа што додека секојдневно низ него минуваме,по мал дел од нас во него оставаме.

GTC 3

Дали е ГТЦ е само ,,урбан” артефакт? Не, тоа е дел од нашиот живот. Тоа сме ние: Јас пред пред 5 години, татко ми пред 20 години, дедо ми пред 40 години. Ако го снема ОВОЈ ГТЦ ќе ги снема и вашите дедовци, вашите татковци и мајќи! Ако ги снема нив од вашите сеќавања еднашка, ќе ве снема и вас од сеќавањата на вашите синови и внуци. Моите родители и предци не се ниту од барокниот Версај, ниту од класицистичкиот Берлин. Тие се од Скопје, какво – такво, но за мене прекрасно.

Токму поради тоа, но и поради многу други мои лични и тајни приказни, јас го сакам ГТЦ онаков – каков што е во овој миг. И не би го менувала за ништо на светов!

Како што не го давам Велигден, така не го давам ни ГТЦ!

Bookmark and Share
За сајтот

Добредојдовте на мојот сајт. Доколку ви се допаѓаат текстовите и сакате да ме следите кликнете на RSS фидот. Сајтот е заштитен со Законот за авторски и сродни права на Република Македонија.

Почитувајте ја лиценцата на Криејтив Комонс пред да позајмите без прашање.

Василка Димитровска магистер по археологија

HAEMUS E-Shop



Пребарувај по сајтот
Моја книга за Руг Баир
Категории
Архива
Следи ме на Twitter