web analytics
За мене



Василка Димитровска
магистер по археологија
Скопје, Македонија
e-mail: info@arheo.com.mk

Текстовите на сајтот не се лекторирани

ЧПП
Прирачник за коментирање

Haemus Journal
UNESCO Club HAEMUS
My pages and blogs
Video|Channels|Community
Посети



Posts Tagged ‘ХАЕМУС’

PostHeaderIcon Scupini Romani ги прославуваат Розалии – празникот на розите

Центарот за научни истражувања и промоција на културата – ,,ХАЕМУС” од Скопје, во рамките на својата програма SCUPINI RОMANI организира настан повод древниот римски празник ,,Розалии – празникот на розите”. со цел поширока промоција и популаризација на културното наследство од римскиот период, но и современите македонските народни празници, верувања и обичаи.

scupin_roman_celebrates_rosalia

Во рамките на настанот се вклучени следните ставки:

- едукативен дел за римските Розалии од страна на тимот на ХАЕМУС
- изложба на реплики од римскиот период во сопственост на Хаемус (керамика, накит, облека, метални предмети, плетени предмети)
- дегустација на мулсум (римско вино со мед и зачини)
- дегустација на римска храна
- рецитирање на поезија од древните римски поети
- слемирање/тематски поетри слем во соработка со македонските поети
- проекција на документарецот ,,Хераклеја” во продукција на New Moment, Skopje
- предавање на д-р. Лидија Ковачева (Евробалкан, Скопје) на тема ,,Можни остатоци на Римските Розалии во македонскиот народен празник Духови””
- базар на ракотворби со инспирација од културно наследство од римскиот период
- лотарија со награди од сувенири на SCUPINI ROMANI

Настанот е од едукативен и промотивен карактер и влезот е бесплатен. Настанот се прави под мотото на УНЕСКО за Отворени Образовни Ресурси.

,,Розалии – празникот на розите” е поддржан од град Скопје во рамките на фестивалот ,,Skopje kreativa” 2017”

Инфо за ,,Розалии – празникот на розите”

Розалии или Росалии (лат. Rosalia, Rosaria) – кај древните римјани бил празникот на розите. Нема многу информации околу точниот датум на празнување, но се смета дека се славел во текот на месец мај или jуни. Бил посветен во чест на мртвите кога нивните гробови се украсувале со рози и други пролетни цвекиња, а притоа се раздавале храна и вино со што се зајакнувале фамилијарните врски, но и почитта кон предците и минатото. Овој пагански празник продолжил да се слави и во христијанството а подоцна се поистоветил со христијанскиот празник Духови, но уште повеќе со празникот Задушница којшто древните Римјани го славеле најмалку пет пати во годината, празнувања кои дури од страна на Римската империја биле регулирани и означени како државни празници.

Празникот Розалии има долга традиција во римската култура, но за нас во Македонија е од особено значење што најраните записи за прославите датираат од времето на владеењето на Домицијан (81-96 н.е.). Тоа е императоротот под чие владеење се формирала Colonia Flavia Scupinorum, денеска познат како археолошки локалитет Скупи.

Во македонската народна традиција зборот русалии исто така доаѓа од лат. збор rosa, ружа и согласно симболиката значи Духови или Ружин Велигден, христијански празник, кој како и многу други е измешан со пагански елементи. Во рамките на овие народни традиции со текот на времето се востановила и т.н ,,Русална недела” посветена на самовилите во која (с)паѓаат св. Троица/Духови или пак може да биде и неделата од Духови до Петрови (поклади) пости. Народот се плашел од Русалките, особено во недела по празникот Духови, согласно верувањето дека тие се душите на девојките починати пред свадба, па според тоа се поврзуваат и со култот на мртвите.

Rosalia_banner_fb_MK

Инфо за SCUPINI ROMANI

SCUPINI ROMANI е бренд на ,,ХАЕМУС” и се состои од мноштво на подвижни ескпонати (керамика, облека, накит, метални и плетени предмети, сувенири) кои се дизајнирани по нарачка и рачно изработени од уметници, занаетчии и артизани по инспирација од богатото културно наследство од римскиот период откриено на територијата на Република Македонија. Концептот на SCUPINI ROMANI е променлив во зависност од околностите и може да биде организиран како амбиентална поставка, подвижна изложба или фестивал со живи учесници

PostHeaderIcon Io Saturnalia или како светот почна да го слави Божиќ по урнек на старата римска Нова година

Менаџирањето со ,,ХАЕМУС” како центар за научни истражувања и промоција на културата од 2012 па наваму не ми остава многу простор да пишувам на мојот сајт Археоблог, но затоа пак оставам видлива трага на еден повисок степен за да можеме да се гордееме на светско ниво со сопственото културно наследство. После скоро 2 години работа тимот на ,,ХАЕМУС” го стартуваше сопствениот бренд SCUPINI ROMANI со цел да го промовираме богатото културно наследство од римскиот период на територијата на Република Македонија но и пошироко. Покрај фестивалот кој се одржа на 06.11.2016 год. во рамките на програмата SCUPINI RОMANI на 17.12.2016г. ХАЕМУС организираше настан повод древниот римски празник ,,Сатурналии”.

Настанот беше исклучиво од едукативен и промотивен карактер, a честа да го отвори му припадна на Мирослав Драганов со ораторскиот говор на Цицерон.

Во рамките на настанот постоеше едукативен дел за римските Сатурналии, рецитирање на поезија од древните римски поети, тематски поетри слем во соработка со Poetry SLAM Macedonia, проекција на документарецот ,,Стоби” во продукција на New Moment, Skopje, предавање на д-р. Kovacheva Lidija (Евробалкан, Скопје) на тема ,,Можни остатоци на Римските Сатурналии во Божиќните народни обичаи”, базар на ракотворби со инспирација од културно наследство од римскиот период, а за сето време се служеше римска храна и можеше да се дегустра мулсум (тип на римско вино со мед и зачини). 

Сатурналии (лат. Saturnalia) кај древните римјани бил празникот во чест на Сатурн, кој како бог бил споредуван со грчкиот Кронос и сметан за татко на Јупитер, Јунона и Нептун.  Прославата се одвивала во втората половина на декември, најчесто помеѓу 17-21 декември. За време на Сатурналиите општествените работи били откажувани, учениците не учеле, забрането било да се казнуваат престапниците. Робовите во тој период добивале дополнителни привилегии – биле ослободувани од секоjдневните обврски, можеле да носат pilleus /шапка-симбол на ослободувањето/, можеле да се хранат од иста маса со господарите и да ги носат нивните облеки, па дури и да ги командуваат. Поетот Катул ги именувал Сатурналиите како „најдоброто од сите денови“.

io_saturnalia_by_ancient_romans

И денеска на интернет можете да најдете многу упатства како се прославуваат Сатурналии.

Постоеле своевидни „закони“ за спроведување на Сатурналиите кои не дозволувале да се изговараат никакви други говори освен хумористични и забавни закачки. Се украсувале вратите, прозорци, па дури и скалите со зеленило, гирланди и венци од свежо цвеќе, на кои се додавале разни фигури на сонцето или пак шишарки, ореви, желади. Сината и златната биле бои на празникот, а задолжителна традиција била да се даруваат подароци, нешто што понатаму во модерниот свет ќе остане како практика до ден денеска. Па дури и китењето на новогодишната елка има паганска историја.

Во просечно римско семејство празникот започнувал со принесување на жртва – колење на прасе во чест на богот. По гозбата, роднините и пријателите си подарувале подароци. Помеѓу даровите имало восочни свеќи / cerei / – симбол на зимската краткоденица / bruma / и тестенини или теракотни фигурини / sigillaria / – посветени на богот Сатурн.

io_saturnalia_haemus

Поетите кои дојдоа од разни градови на Македонија слемираа сопствена и рецитираа древна римска поезија за време на Сатурналиите

Популарноста на Сатурналиите се продолжила во 3. и 4. век, во време кога Римската империја била под христијанска доминација, а постои можност некои од обичаите да влијаеле и на прославувањето на Божиќ и Нова година. Во науката сѐ уште постои полемика зошто токму 25-ти декември бил земен како датум на раѓањето на Исус Христос.  Некои современи автори празникот Рожденство Христово-Божик, го поврзуваат со паганскиот римски религиозен празник Сатурналии. Општо, се верува дека црквата го одбрала овој ден во обид да ги прифати и адаптира традициите од славењето на паганските Сатурналии.

Во суштината на сите нас како луѓе, нашите обичаи, традициите и ритуалите лежи паганското, независно од денешниот религиски фејслифтинг. На многу европски обичаи можат да им се повлечат историски паралели до протоисторијата, а на нив до праисторијата, но бидејќи таму нема историски записи, остануваат само археолошките наоди и евентуално етно белешките да припомогнат во интерпретација на социологијата на религијата и реконструкција на разните обичаи, традиции и ритуали. Во поширок контекст на оваа тематика најсрдечно го препорачувам јавното предавање на проф. Никос Чаусидис што ХАЕМУС го организираше пред неколку години на тема „Религиските континуитети на територијата на Македонија – од неолитот до 21 век

predavanje-na-lidija-kovacheva_io_saturnalia

Но не заборавајте, она што денеска светот го празнува како Божиќ на 25.12 по грегоријански и 07.01 по јулијанскиот календар, не се поклопува само со древните римски Сатурналии, туку со уште неколку празнувања како раѓањето на богинката Митра, Sol Invictus (непобедливото сонце) и секако најголемата прослава од сите -> во чест на декемврискиот/зимскиот солстициј кој како ден на северната хемисфера има свое астрономско, културно и религиско значење. МПЦ има свое објаснување и интерпретација зошто овој дел од православниот свет не го слави Божик по грегоријанскиот календар!

Но старите Римјани немале Божиќ ниту Нова година како што ја славиме денеска, па за својот празник би рекле – Io Saturnalia! Затоа и јас ви велам оваа година Io Saturnalia драги читатели на Археоблог,  Доблеста да ви биде водич, а среќата – пријател!” – како што рекол Цицерон.

За сајтот

Добредојдовте на мојот сајт. Доколку ви се допаѓаат текстовите и сакате да ме следите кликнете на RSS фидот. Текстовите на сајтот не се лекторирани. Сајтот е заштитен со Законот за авторски и сродни права на Република Македонија.

Почитувајте ја лиценцата на Криејтив Комонс пред да позајмите без прашање.

Василка Димитровска магистер по археологија

Пребарувај по сајтот
Follow my research

SVPINI ROMANI
HAEMUS E-Shop



Моја книга за Руг Баир
Категории
Архива