Археолошки дневник vol.2.1/2 ©

Archive for the ‘Лично’ Category

По долго чекање конечно пристигна мојот дигитален микроскоп од марката Celestron и тоа via Бугарската федерација за астрономија со седиште во Софија. Самиот микроскоп е минијатурен (долг е 10 см а тежи само 113 гр.), пропратен со метален сталак за статично снимање на фотографии или видеа од разни позиции. Има автоматско осветлување кое се вклучува кога преку УСБ-то ќе се припои кон компјутерот, а со него оди инсталационен програм (компатибилен со PC и MAC) со кој подоцна лесно се ракува.  Зголемувањето е од 10 до 150 пати што е сосема доволно да се види површината и структурата на артефактите, а погоден е и за микроистражувања на предметите.

Површина на камена алатка од суровина т.н. Balkan flint from Neolithic Macedonia

Микроскопот е идеален за проучување на детали кај многу предмети, како на пример: поштенски марки, карпи, минерали, инсекти, растенија, различни материјали од типот на текстил, додека во археологијата може да се употребува во работата со монети, мали украсни предмети изработени од различни полускапоцени камења, и воопшто артефакти кои се од предмет на истражување кај археолозите. Јас го набавив специјално за проучување на камените алатки кои ги работам и препознавање на трагите од употреба (житарици, пигменти, дрво) од разни материјали кои ја изабиле нивната површина.

Силикатен сјај од житарици врз површината на кремените
алатки вметнати во трибулумите

Рачниот дигитален микроскоп како за својата намена и функција е релативно ефтин. Ако јас можам како поединец да го имам, тогаш за институциите, музеите и факултетот по археологија треба да биде задолжителна алатка при работата со артефактите.

Површината на мојот молив за цртање

Сум ископувала точно во 9 земји во Европа. Уште како студент сама ги спонзорирав моите патувања и имам прилично големо теренско искуство. Благодарејќи на мојата силна волја да работам археологија во земја во која оваа наука е заглавена некаде на крајот од 19 век (и физички и ментално), до сега не сум се откажала од неа.

Како што е познато, оваа година започнаа кампањи на многу археолошки локалитети, на кои работат веројатно повеќе од 2000 луѓе, помеѓу кои и 400 дипломирани, а незапослени археолози. На 17. Март 2010 година започна годинешната кампања на археолошкиот локалитет Градиште, кај с. Таор, во науката познат по тоа што можеби тука се наоѓа родното место на императорот Јустинијан I – Тауресиум. Како дел од стручниот тим, мене ми припадна задоволството да бидам одговорна за секторот документација и скоро секој пронајден наод изминатот период помина низ моите раце.

Како што веќе беше објавено во 2 медиума (А1 и Утрински), на најголемиот дел од археолошките локалитети се уште не се исплатени дневниците за март и за април, а веќе е дојдена средината на мај. Пукна голем срам, ама очигледно некои луѓе немаат ни срам ни перде. Тоа направи револт кај моите колеги археолози, а исто така и кај работниците, бидејќи на некои луѓе ова им е и единствениот извор на финасии со кои тие си ги хранат своите фамилии. Па во името на сите нив, јас решив да проговорам јавно и да прашам:

1. Зошто се уште не ми се исплатени хонорарите за март и за април?

2. Зошто и после толку месеци немам потпишано договор за дело, поточно зошто не ми е даден до сега договор за авторски хонорар во однос на она што го работам? Со самото тоа што нема доказ дека се работело, исто како никогаш ништо да не се случило. Да не зборуваме дека на тој начин се прекршува законот бидејќи не може во отсуство на договор некому да му се исплаќаат пари на сметката.

3. Зошто на ископувањата работниците и археолозите не се осигурани од повреди (на пр. ако некој си шине глужд, го укаса змија итн… ). Кој ќе му плати болничките трошоци и траумите? А не дај боже може да се случи и најлошото.

Ги разбирам моите колеги кои молчат. Претпоставувам дека не е лесно да си во институција оти ако проговориш јавно, секако ќе те чека некоја сопка или опструкција. Но јас немам што да загубам. Ниту сум во политичка партија, ниту сум во институција. Повеќе од пола живот работам во приватниот сектор и на тој начин си ја заработувам платата која ми дозволува научно да истражувам, оти во оваа држава реално не ни може да се живее од археологија. Кој тоа го вели – значи дека лаже. Во меѓувреме се случи технолошкиот напредок да ми ја наметне употребата на новите медиуми и социјалните мрежи кои активно ги користам веќе неколку години. Па покрај тоа што сум блогер, исто така сум и еден од најактивните македонски археолози, а покрај научните трудови, интернетот е сосема доволен извор за моето CV.

Она што сакам да знам е до кога ќе трае оваа лакрдија со македонската археологија, пред да се случи некоја поголема катастрофа? Прашањето е зошто толку се одолговлекува со исплаќањето на хонорарите? За да се добие ли на време!

Сум ископувала во многу земји низ Европа и Балканот. Секогаш моите претпоставени се држеле за договорот кои сме го потпишале во однос на клаузулите како ќе тече нашата соработка. Само во мојата родна земја сум била понижена и увредена во светот на археологијата, и како човек и како професионалец.

Не се сложувам со изјавата дека ‘Скопската тврдина до јуни ќе биде целосно археолошки истражена‘, бидејќи тоа едноставно не смее да биде така. Методите со кои се служи археологијата постојано се развиваат и доколку не е возможно да се спроведат различни анализи и правовремено објавување на наодите, потребно е археолошкото ископување да се остави за во иднина. Денеска во многу земји (ама очигледно не и во Македонија), законски е регулирано дека 1/2 или барем 1/3 од наоѓалиштето мора да остане неистражено за некои понапредни методологии и идни генерации на археолози. Секако тоа не важи за заштитните истражувања, кога археолозите се доведени во позиција дека мораат да го спасат, она што во моментот може да се спаси. Но ова не е случај со Скопското Кале кое во последните неколку години се претвори во Arheoville на кое како на фарма работат повеќе од 300 археолози и работници.

Како изгледа сонда од праисторија на Скопското Кале
02.04.2010

Оваа 2010 година се навршија 3 години од ископувањето на Скопското Кале (сезона 2007, сезона 2008 и сезона 2009). Зошто го споменувам овој податок? Затоа што болна точка во македонската археологија е проблемот со непубликувањето на наодите. Законот за културно наследство кој може да се симне од сајтот на УНЗК (Управата за заштита на Културното наследство) укажуваат на тоа дека:

Археологот пред да го напушти теренот должен е да се потруди максимално тој да биде технички обезбеден. Во рок од 3 месеци да поднесе до УНЗК извештај за извршените археолошки истражувања. Во рок од една година на УНЗК да и ја предаде финалната документација од истите. Во рок од три години да ги објави резултатите и да ги предаде движните наоди на својата матична институција или друга национална музејска установа.

Како надокнада за неговиот труд, државата му дава на археологот научно право од три години за да може наодите кој ги пронашол да ги обработи и научно публикува. Потоа наодите се враќаат во институцијата која е задолжена за нив и по закон му припаѓаат на секој граѓанин на РМ, т.е. “Грижата за културното наследство и неговото почитување е должност на секој граѓанин” (ставка 5, член 7, глава I од Законот).

од мојот пост
Како убив артефакт – Непубликување на наодите, болна точка на македонската археологија

Пред извесно време поминав на Скопското Кале каде археолошките ископувања, конзервацијата и реконструкцијата на одредени делови од тврдината траат во континуитет од неколку месеци до неколку години. Сакав да им покажам на моите пријатели од странство што се случува со едно од најголемите и најскапите ископувања во Македонија, откако постои археологијата во нашата земја.

Обувки и отпадоци во сондите на Скопското Кале
02.04.2010

И после 3 години ископување и постојано присуство на луѓе од фелата на културното наследство, Скопското Кале тоне во ѓубре. Повелете посетете го и уверете се самите! Се прашувам зошто се фрлаат толку многу пари за археолошки ископувања и конзервација, а истовремено во сондите и јамите кои треба да се заштитени како културно добро, може да се презентира менито од исхраната на несовесните граѓани? Има ли некој надлежен кој треба да одговара за ваквото уништување на културното наследство кое му припаѓа на целиот свет?

Патем и јас бев дел од екипата во ископувањето од 2007 година, но ако мене ме прашате, наодите од Скопското Кале нема никогаш да се публикуваат. Тие се засекогаш загубени за науката. Не се работи за капацитет или квалитет, туку за когнитет во континуитет кој во последните 20 години и недостасува на македонската археологија. Но добро, да почекаме, можеби некогаш и некаде ќе се објави некој сериозен научен труд. Ако успееме да ги пронајдеме наодите во виртуелниот свет на македонскиот Arheoville.