Currently in the Museum of Macedonia in Skopje, there is an annual exhibition where approximately 9,800 artefacts from different periods excavated at 18 archaeological sites throughout Macedonia are displayed. The exhibition includes finds from the archaeological sites of: Isar (Marvinci), Stobi (Gradsko), Heraclea Lyncestis (Bitola), Scupi (Skopje), Taor (Skopje), Stibera (Prilep), Vardarski Rid (Gevgelija), Carevi Kuli (Strumica), Vinicko Kale (Vinica), Isar (Stip), Bargala (Stip), Kozle (by Pcinja river) Tetovo Kale (Tetovo) etc …
This archaeological exhibition presents the results of archaeological excavations that were done in Macedonia during 2009. For me as an archaeologist it is a big pleasure to see all the traces left by past civilisations, which are the only witness of our past and makes the world cultural heritage patchwork. But it is a little bitter because most of these excavations stay without publishing this finds with the years, sometimes decades. It is very important for the archaeological discoveries to be publish and present in front of the public and science, because with every new finding we are changing the map of the world and our perception of the past.
In the world there is a different rule: If you find something, you have to publish immediately or you’ll be damned forever. In other words, if you don’t put yourself on the archaeological map of the world, you will be erased as you have never existed.
На огромно задоволство на сите кои присутвувавме на BlogOpen 2008 во Бор, оваа регионална блогерска конференција која прерасна во традиција, годинава ќе се случува во Ниш. Самата конференција е поместена во рамките на еден друг компатибилен настан, интернет фестивалот именуван како еТврдина ( eTvrdjava) и ќе се случува на 4 и 5 септември. Организаторите веќе ја објавија програмата, во која како предавачи ќе учествуваат и блогери од Македонија. Настанот може да се следи и преку официјалниот блог/сајт, а регистрацијата се врши преку пополнување на формуларот.
Kotizacija za ovogodišnji BlogOpen će iznositi 500 dinara i naplaćivaće se pri ulasku u rovove niške tvrdjave. Sredstva koja prikupimo ovom prilikom biće iskorišćena za pomoć deci sa posebnim potrebama.
Јас и Дарко веќе го најавивме нашето учество. Со уште неколку луѓе планираме да појдеме во Ниш, па доколку е некој заинтереиран, нека не контактира за да можеме да се организираме. Имајќи го искуството од лани, верувам дека ќе има многу забава, учење, дружење а богами и авантури со белото комбе.
Секое утро во 2007 год. додека одев на моето работно место, на ископувањето на Скопското кале, поминуваав низ Старата скопска чаршија. Ако поради некоја одредена причина се затекнете наутро низ стариот дел од градот, тој ќе ве пречека искапен во првите сончеви зраци очекувајќи ги сите занатчии и трговци да ги отворат своите дуќани. Во видео клипот погоре може да се погледнат намонтирани црно бели снимки од чаршијата. Впечаток ми остави инсертот каде еден трговец во раните утрински часови подигнувајќи ја решетката на својот дуќан се прекрстува, се помолува … за добар ден, за арно за убаво, за бериќатвасан. Денеска дуќаните во чаршијата немаат решетки туку аларм, но многу е веројатно дека утринскиот ритуал на сите е еднаков исто како и во минатото.
За старото градско јадро на Скопје е пишувано многу низ вековите, а со својата монументалност и гордост, секако дека ќе биде инспирација и во иднина. Но за само неколку години, како резултат на превирања од различен карактер, Старата скопска чаршија го загуби својот шарм. Некогаш место каде се шопингуваше и излегуваше до утринските часови, се престори во локација каде последните гости и шетачи можат да се видат до 18-19 часот, додека не почне да се стемнува.
Веќе неколку години трае проектот за нејзината ревитализација и кога човек ќе прошета по улиците и сокачињата, навистина може да увиди дека таа се има променето во едно сосема ново руво. Повеќето од објектите се реставрирани и имаат превземено функција која е повеќекратна, како што на пример Чифте Амам и Даут Пашин Амам се делови од комплекот на Националната галерија на Македонија, Безистенот! и Капан ан се полни со гостилници и кафулиња, додека во компексот на Сули Ан се се` уште сместени Факултетот за ликовни уметности и Музејот на Старата Скопска Чаршија.
На 28.06.2009 година во рамките на Скопското лето, се случи еден културен настан кој го врати духот во стариот дел од градот. Манифестацијата насловена како “Реоткривање на патеката на културата“, натера повеќе од осум илјади посетители во една саботна вечер повторно да го откријат шармот на чаршијата, чекорејќи по означена патека во должина од еден километар, вдолж која можеа да се видат концерти ( на Чалгија саунд систем, Љубојна, Фолтин и Суперхикс) изложби и театарски претстави во кои учествуваа над 200 уметници. Настанот започна на плоштадот „Македонија“ во 20:30 часот, од каде што присутните гости и граѓани во придружба на костимирани жонглери, акробати и артисти беа насочувани кон повеќе културни локации. Како точки на одредени случувања беа опфатени повеќе културно-историски споменици почнувајќи од Камениот Мост, преку Даут Пашиниот Амам, црквата Свети Спас, Чифте Амам, Безистенот, Сули Ан, па се до платото на Куршумли Ан.
Скоро сите посетители се сложуваа со мислите кои беа испишани врз траекторијата по која луѓето се движеа – “Под нашите нозе лежи богатство“, “Тука времето тече побавно”, “Скопје со широко отворени очи”, “Фенерли Ан – најпознатиот скопски бордел”, “Најдобрите вестерн филмови беа во кино Напредок”, “Осум метри долга и еден метар широка – ова е најмалата улица на светот”, “Осумдесет проценти од македонските брачни парови се венчаа со бурми од оваа улица”, “Mногу скопски шмизли искршија штикли по овие калдрми”.
Убаво и смирено, а сепак воолшебно, во само неколку часа чаршијата живееше, пулсираше и доби сосема нов сјај. Толпата од луѓе која доби гратис по една пијачка и ќебапчиња во некоја од гостилниците по свој избор, го врати макар и на една ноќ духот на времињата од пред повеќе од деценија и пол кога секоја вечер врвулица луѓе ја посетуваше Старата Скопска Чаршија. И честопати остануваше до раните утрински часови во некое од кафулињата.
Објектите од Старата чаршија се архитектура која му дава карактеристичен белег на градот Скопје и останува да живее под наслагите на приказните кое времето ги рони и ситни како и нивните фасади. Оваа архитектура треба да ни создаде специфично препознатлива слика за едно место, за едно време. Старата чаршија која на истата локација постои повеќе од илјада години е спој од цркви, џамии, саат кула, тврдината над неа, анови, амами, чешми и др. кои претставуваат симболи на една сакрална и профана, пред се отоманска архитектура со типична слика од средновековието. Катадневно поминуваме покрај десетици архитектонски објекти низ чаршијата не знаејќи за нивното потекло, а користејќи ги како репери и ориентири.
Секој град има свои белези, а Старата чаршија е веројатно најмаркантното обележје на градот Скопје. Зданијата кои некогаш биле дел од нечие минато, денеска се културно-историски споменици ставени под заштита на државата. Тие се нашата сегашност, од кои треба да понесеме поука во иднината. Исто како што објектите од нашата сегашност ќе бидат нечие туѓо минато. Ако не заради друго, треба да ги познаваме поради нашата традиција. Зошто во нив додека минуваме, по мал дел од нас вткајуваме. Во нашите прекрасни семантички ,,урбани” артефакти кои се неотуѓив дел од Старата скопска чаршија.
И за крај – сторете сите по нешто, макар и минимално. Да не биде само “старата” чаршија, нека биде Нашата Стара Чаршија!!!
——————————————————————————————————-
Освен во е-верзија овој текст во малку модификувана форма адаптирана за пошироката публика, може да се прочита и во јулскиот број на женското списание “Комплетна“.
Проектот „Јавен простор“, во соработка со КЦ „Точка“, пред извесно време објави ЈАВЕН ПОВИК до граѓаните на Скопје за доставување предлози за измена на имињата на скопските улици, мостови, паркови и плоштади.
Градот Скопје не се дефинира преку зградите и другите објекти. Овој град го дефинираат неговите жители, со своите семејни, пријателски, работни односи, со своето знаење и делување. Тој не е составен од минатото, туку од сегашноста која постојано ја создаваат луѓето кои живеат во него.
Јавните простори во градот, како што се плоштадите, парковите, улиците и мостовите, кои им припаѓаат на сите граѓани, треба да го одразуваат тој факт. Тие треба да ги носат имињата на луѓето кои денес живеат и делуваат во овој град, да го слават секој од нас а не само историските личности. Тие треба да ги обележуваат важните моменти од нашите животи, а не минатото.
Затоа, почитувани сограѓани, ве повикуваме да предложите нови имиња за јавните простори во нашиот град. Да ги именуваме според:
- сегашни жители на Скопје кои се добри родители, партнери, пријатели, соседи, соработници
- датуми кои означуваат важни настани во нашите секојдневни животи (родендени, свадби, веридби и сл.)
- нашите омилени нешта, како што се бои, мириси, активности и сл.
