До кога ваквото силување на туризмот со странски туристички водичи
Покрај тоа што сум професионален археолог, врз основа на член 41 од Законот за туристичка дејност “Службен весник на Р. Македонија”, бр. 62/2004 по полагањето на стручни испити, Факултетот за туризам и угостителство – Охрид ми издаде уверение за туристички водич. Со тоа се здобив со право за вршење на дејноста да водам индивидуалци, помали или поголеми групи притоа објаснувајќи им за природните и културните убавини на Македонија. Лиценцата за туристички водич се докажува со легитимација, која би требало да биде видлива за сите додека се води турата.
Како изгледa официјална легитимација на туристички водич
За да ја доловам незавидната ситуација во која се наоѓа македонскиот туризам, ќе раскажам само една од илјадниците ситуации на кои сум присуствувала, а не сум можела да сторам ништо. Бидејќи во оваа држава ниту еден закон за туристи не се почитува, па следствено на тоа ни туристичките водичи не се заштитени.
Имено, на 19.09.2009 имав класична пешачка тура низ Скопје која започна од Скопското Кале. Додека ги чекав моите гости во придружба на чуварите сместени во куќарката веднаш на влезот од големиот паркинг кај јужната капија на Калето, во меѓувреме пристигнаа 4 автобуси со турски туристи без ниту еден македонски водич за секоја од нив, како што е редот по законот. Нивните водичи го вееја турското знаме, ги шетаа низ локалитетот и зборуваа приказни како е Калето оригинално изградено од Османлиите. Спомнуваа султани и владетели, и покрај тоа што на овој археолошки локалитет најстарото населување е од 4 милениум п.н.е. и има долга низа на утилизација се до 1963 година кога повеќето од тогашните објекти кои биле музеи, се срушени од големиот земјотрес. Во 2007 како дел од тимот кој го ископуваше овој локалитет бев задолжена за секторот за документација. Скоро сите наоди ми поминаа низ рака и веројатно никој друг не би знаел да ја раскаже приказната за Калето подобро од мене.
Според Законот за туризам на РМ, група на туристи поголема од 10 луѓе мора да има лиценциран водич и придружник. Ако е групата уште поголема, тогаш треба да бидат присутни еден водич и двајца придружници. До кога ќе се силува туризмот во РМ каде на странците им се дозволува да зборуваат што сакаат извртувајќи ја нашата историја, а во меѓувреме се снимаат скапи спотови за туризам, додека ниту еден закон за туризмот во државава воопшто не функционира?
Нелегални туристички водичи од Бугарија, Србија, Албанија и Грција се‘ почесто, среде Македонија, го негираат нејзиниот идентитет, јазик и култура. Домашните водичи бараат заштита и воведување туристичка полиција.
Сакам да знам дали во Министерството за економија, отсек за туризам, воопшто нешто работат? Сакам да престанат да поддржуваат државотворни туристички водичи за градот Скопје со насловни од споменикот на Александар Македонски во Прилеп, да седнат и да сработат нешто конкретно! Сакам да знам зошто нема инспектори за туризам кои ќе циркулираат низ градов? Ги сакам нивните имиња и телефони достапни за јавноста за да можеме и јас и граѓаните во секое време да пријавиме прекршок. Сакам да знам дали странските туристи доаѓаат преку некоја домашна агенција и плаќаат данок на државата или се шверцаат и најмуваат водичи на црно кои го кажуваат она што нивните клиенти сакаат да го слушнат.
Па добивате приказни дека Македонија е 100% муслиманска земја, излегува на Охридското море, сите тврдини се изградени од турските султани и најсетне, за србите и бугарите ние сме се уште дел од нивната вечно посекувана голема држава.
За да не испадне дека само напразно пишувам а не делувам, чинам дека најдобро ќе биде повторно да ги земам мојот фотапарат и камера, и како што тоа го направив во случајот со локалитетот Градиште, да застанам на триаголникот помеѓу црквата Св. Спас, Скопското Кале и Мустафа Пашината џамија. Порано или подоцна во текот на денот, во зависност од итинерарот, сите туристички групи поминуваат оттука. Или најдобро ќе биде можеби директно од мобилен да ги поставам сликите и снимките на фејсбук и на youtube. Друго чаре за да се заштитам себе и другите туристички водичи, очигледно нема.
21. 09.2009 – локација паркингот пред Скопското Кале – време 13:00ч.
При мојата вчерашна посета на Скопското Кале, како што се забележува и на фотографиите, во еден момент дојдоа шест бугарски автобуси кои излегоа со свои водичи за да се прошетаат на локалитетот. Веројатно сите тие би биле запрени од чуварската служба бидејќи се без придружба на лиценциран македонски водич, но обезбедувањето не може да сопре никого да го посети овој локалитет, доколку нема надлежен орган над него кој би му испратил допис дека ги овластува да го сторат тоа. Скопското кале е под ингеренција на Музеј на Град Скопје, а тие се директно под локалната самоуправа. Иако всушност, се почнува и се завршува со неспособното Министерството за економија, отсек за туризам. До кога ќе дозволуваме други да ни ја пишуваат историјата.
За поголема разолуција кликнете на секоја фотографија одделно.
Before accusing the Bulgarian travel guides to Macedonia (who all of them have licenses and are accompanied by a local licensed guide), take a look to the absurdities in the travel books in your country, proclaiming Alexander the Great as a Macedonian from FYROM and Samuil as king of Macedonia. I completely agree that people with arhcaeological and… Read More history knowledge should be travel guides. Unfortunately, the understanding of knowledge of history and archeology in FYROM is drastically different from the well established facts regarding the history of FYROM and its lands.
Rossitza, please be more serious.
I was in Bullshitaria few years ago, and I was hearing stories by your Tourist guide that Goce Delcev, Jane Sandanski, Dame Gruev, Kiril and Metodij are: Българи. Oh my God, are you still believe in that thing? Brainwashing is dangerous thing, especially when you trying to hide your Tatarstan (old name Bulgaristan… hm isn’t that how Turkey calls your country?) history and roots.
Then, like nation who is hiding their Tatar roots, you have to steal someone’s else history. Why I’m not surprised you choose ours?
p.s. I’m not sorry that I’m calling your country Bullshitaria. You call us with shameful name, I have right, in OUR Macedonian internet space, to call you whatever I want!
Росица, благодарам за коментарот.
И покрај навредите во него за мојата земја, ќе те удостојам со коментар, но на мојот мајчин јазик, кој како гледам добро го разбираш, инаку не би можела да го прочиташ и притоа да го коментираш текстот.
Непочитувањето на бугарските туристички компании кон македонското културно наследство не почнува ниту завршува со тоа што на црно доаѓаат во Македонија. Немој да ми го докажуваш спротивното, бидејќи самата бев сведок на шест бугарски автобуси кои излегоа со свои бугарски водичи на Скопското Кале, без придружба на ниту еден локален водич. И тоа доста добро го документирав, а документацијата е испратена до надлежните институции за заштита на нашите археолошки локалитети
Биди сигурна дека следното шо ќе се потрудам е на Скопското Кале да постои табла со забрана за влез на туристички групи без лиценциран македонски водич, а чуварите ќе добијат забрана да пуштаат таков тип на групи.
Што се однесува до водичите за Македонија, во странство ги печатат фирми на кои воопшто не им се важни фактите, а и самите ние немаме можност да ги корегираме. Извртувањето на историјата не е случај само на Балканот туку во целиот свет, и секогаш е поврзано исклучиво само со “болни умови”.
Засрами се каков менаџер за култура си ти кога не почитуваш ниту едно културно наследство на светот. Александар Македонски и Самуил се дел од светката култура, а минатото не припаѓа никому, т.е. припаѓа на сите нас и никој нема право да стави вето дека е нешто негово. Посебно не ти. Особено не во, и за мојата земја.
Ве молам, во иднина оставајте коментари на јазикот на кој е напишан и текстот. Штом некој умее да го прочита, значи дека знае македонски јазик. Во спротивно, ќе го сметам за навреда коментарот на друг јазик и без модерирање ќе го избришам.
Важно министерството наше, поточно
секторот за туризам не пропушта ниту еден светски саем, а тоа што туризмот ни се распаѓа и не функционира ниту еден закон, воопшто не ги загрижува нашите латентни поддржувачи на културното наследство.
Мислам дека ние самите сме си криви, што дозволуваме да ни се случуваат вакви работи. Прво, ова е наша земја, а сите од надвор се странци и гости кај нас, вклучително и Бугарите! Второ, сите странци и гости што ни доаѓаат има да ја почитуваат и слушаат, од наши водичи, нашата историја (каква и да е), култура итн., без оглед на тоа колку таа ним им се допаѓа или не, а ако не им се допаѓа и не ја почитуваат не мора да доаѓаат. Срамота за коментарот на Росица!!!
Васе, кога носиш тури за Турција на пример, на локалитети, има лиценциран турски туристички водич со вас?
те прашувам зашто би било добро да се знаат прописите и практиките во други земји.
Владо,
првото и основно правило на сајтот е дека не модерирам и не бришам коментари, доколку не почувствувам дека се ептен навредливи по мене или некој од другите читатели. Секој е одговорен за своите ставови, посебно кога ќе се потпише со име и презиме.
А тоа дека смите сме криви што ни се случува ова со туризмот, тоа е факт. Не функционира ниту еден закон, а домашните туристички агенции и лиценцираните водичи и покрај повеќегодишната борба, војната ја губат на домашен терен со неспособните министерства, кои ниту знаат да донесат, а уште помалку да спроведат некој закон.
Рибаро,
не само јас, туку било кој од домашните “водичи” кои носат тури надвор од Македонија секогаш, ама баш секогаш имаат локален водиич од земјата во која се гости. Сум носела многу групи до сега по светов, работни организации, секоја година ги носам студентите по архитектура на пример во Турција по археолошки локалитети, и сите тие ќе потврдат дека и покрај моето знаење, секогаш сум имала покрај себе лиценциран водич.
Луѓето не прават разлика што е водич а што придружник. Водич може да биде некој само во својата матична земја. Доколку групата патува надвор од својата земја, тогаш личноста која ги води е “придружник”. Нејзината/неговата задача е безбедноста на групата и техничките моменти кои треба да се завршат за да се тече како што треба. Придружникот според закон нема обврска ниту по пат, ниту во туѓа земја да објаснува за културно-историските споменици. Тоа е основната причина за најмување на локален водич, со што земјата домаќин се штити себе, и притоа ги заштитува својот туризам и својата култура.
Дознав некои нови работи.
Ќе ја проширам веста.
Alex,
на кој начин ќе ја прошириш веста? Со напис на твојот блог, со фотографии, изјави? Ако пишуваш текст, те молам пушти линк.
@ Arheoblog:
Vednash shtom go procitav postot, preku “Bookmark & Share” (pod postot) isprativ e-mail poraka do Ministerstvoto za Ekonomija, otsek za turizam. Neka chitnat i tie “neshto od strukata”.
Soznanijata od sluchuvanjata so divite turistichki vodichi vo MK ce gi prenesam i preku:
- poznanici koi se vo kontakt so ludje od nadleznite drzavni institucii
- poznanici od turistichkata fela vo MK
- razgovori so ludje koi mislam deka ce mozat da pomognat (sekojdnevni kontakti; nevrzani muabeti; kontakt preku net i sl.)
- spomenuvanje vo nekoj idni blog postovi…
Moznostite se mnogu. Vazno e da se chue glasot, da se uvidat greskite vo ovoj del od rabotata vo Makedonskiot turizam.
Obidi se da stapis vo kontakt i so nekoi od dnevnite vesnici, magazini, i TV kuci vo MK,… i da im ja izlozis sostojbata (ako toa vece ne si go storila).
Koga vesta ce dobie pogolem zamav vo mediumite niz MK, togas i onie od Otsekot za Turizam poinaku ce igraat.
Barem se nadevam deka ce bide taka.
Pozdrav,
Alex
Убаво што некој пратил до сектор туризам маил, ама тие таму освен што не во канцеларија или кога се не креваат телефони, други апсолутно ништо не прават, освен што официјално ги поддржуваат сите проекти за туризам.
Vo izminative 15-tina godini se iznaslushav za zapochnuvanje na inicijativi na nekoi si komori za turizam, turistichki asocijacii, zdruzenija na turisticki agencii, zdruzenija na hoteli, i slicno.
Rezultat od inicijativite – “ZERO”. Crnila. Samo prazni zborovi.
Drzavnite institucii odgovorni za turizmot ne treba ni da gi spomenuvam. Double Zero.
procitav del od vasite tekstovi i sosema se slozuvam so vas,,no ne e ironijata samo vo toa, da e potragicno se otvaraat i mnogu informativni centri za turizam kade rabotat luge koi nemaat nikakva strategija
) i nemaat pojma kolku turisti go posetile gradot a pravat nekakva strategija 
) a da e uste potragicno ni zavodot za statistika nesaka da gi dade podatocite za turistickiot promet na oddelni subjekti,,jas sum pozdiplomec na turizam i imam seminarska rabota za smestuvackite kapaciteti na pelister, za koi veke so meseci baram vrski i luge da mi pomognat da stignam do nekoja statistika,,strasno e toa sto se slucuva vo turizmot nemozes da stignes do statistika a kamoli da rabotis kako turisticki vodic,,sosema ve razbiram i go razbiram vasiot revolt bidejki istoto i jas go osetiv, no vo nasevo opstestvo se e tolku trulo 
( zalosno no vistinito,,uste ednas sakam da ve podrzam i prodolzete napred dobro bi bilo koga bi imalo poveke luge kako vas,