Археолошки дневник vol.2.1/2 ©

The ancient Greeks and Romans are dead, but I would not say that about their deeds. From the literary works and scientific terms used today in all the European languages, this Greco-Roman spiritual and material culture is more alive than ever. Right in the moment when everybody are searching something about their roots and origins. Except the traces of this culture (like architecture, sculpture, paintings, etc.) which can be seen at every step on the whole Balkan territory, this classical culture also can be found in our folklore.

I am writing this blog-post specially to promote the Systasis, a web site of the on-line, electronic, periodical journal, initiated and edited by the members of the Association of Classical Philologists Antika in Skopje, Macedonia.

Beside the journal ,,Live Antique” (Živa Antika), I would say that Systasis is the only place where the scientific works and articles offered by specialists in the fields of classical philology, history, archeology, philosophy, can be found. Especially those who work in the fields of Ancient Greece and Rome and the cultural and historical heritage of these civilizations in Republic of Macedonia. Also the Journal welcomes contributions in the field of didactics of classical disciplines, as well as contributions by younger students at the Institutes of Classics and wider.

Systasis has an English version of its web site which is very important due to the fact that everybody concerned about these topics could follow the argumentation of the interesting studies published here.

In the absence of the on-line scientific works which derives form Republic of Macedonia, the idea of available articles about classical philology is really noble and there is always necessity of promotion. In the Internet era, still there is a small number of the on- line available scientific articles from all other sciences in Macedonia, including archaeology, which by not publishing the scientific works at the moment is brought to the margins of its exhaustion and at the edge of survival.

this post is also available in Macedonian

Tags: on-line, scientific, journal, classical philology, ancient, Greeks, Romans, spiritual, material, culture, Balkan, Macedonia, он лајн, научно, списание, класична филологија, древни, Грци, Римјани, спиритуален, духовен, култура, балкан, Македонија

Во народниот календар на Шопско-Брегалничката етнографска целина, овој празник, речиси секогаш се поврзува со приказната со познатиот мотив за смрзнувањето на бабата, која ги истерала своите кози и јариња на планина да пасат, неплашејќи се од студот. Tаа дури и се подбивала со Сечко: ,,Тиц коза јарина, серам Сечко брадина”.

Пред некој ден во бројот 22 на весникот од општина Аеродром (стр.8,9) прочитав како градоначалникот на оваа општина за 1 март во училиштата делел мартинки.

Постои верување дека мартинките се бугарски обичај со кој не би се сложила. Мојата баба која дошла по Втората Светска Војна од Егејскиот дел на Македонија (Солун) овој обичај го донела со себе и мојот татко памети како им плетела мартинки за да ги носат на реверот од кошулите или евентуално околу раката. Мојата мајка исто така како мала памети дека добивала на поклон мартинки од нејзината баба од Тетово или пак посебно носени од Бугарија.

Ме заинтригира еден коментар оставен на еден блог од извесен бугарски читател кој тврди дека мартинките се исклучиво уникатна бугарска традиција. Ова предубедување за бугарското потекло на мартинките пред се е поради фактот што овој стар обичај додека останал жив во Бугарија, бил сосема подзаборавен од граѓаните на Република Македонија и напуштен некаде кон крајот на шеесеттите и почетокот на седумдесеттите години од 20-от век за времето на комунизот кога се забранувале или рестриктирале поголем број од духовните обичаи почитувани на оваа територија со столетија.

Но за среќа би рекла дека носењето на мартинките во Бугарија познати како Мартеница, Романците под името Mărţişor го сметаат пак за свој древен обичај кој бил почитуван на територијата на Трансилванија, Бихор, Банат и Добруџа, па се до Молдавија, вклучувајќи ја и неа.

Според одредени верувања ова легенда своите корени ги влече уште од антиката (1,2) иако неоспорен е фактот дека таа била почитувана на целиот Балкан, најисточно вклучително со регионот на Охрид чии траги останеле во помнењето на луѓето за да бидат преточени во песна. Толкувањето на овој празник потекнува оттаму дека Ксантика бил празник на природата, пролетта и цвеќињата, светлината и љубовта, празник на духовноста и убавината, будење на енергијата и почетокот на новиот живот.

Во Благоевградско, Малешево, Пијанец, Осоговија и Lакавица, постои обичај на eден вид на правење амајлии, познати под името ,,мартинки”, a поретко и како ,марти”. Mартинките се прават на тој начин, што се усукуваат две нишки од црвен и бел конец или волнена преѓа и така усукани се ставаат, најчесто околу раката. Кога се носи мартинката, таа не треба да се гледа, односно не треба да ја види сонце - ,,за да не те изгоре сонцето преку лето”.

Постојат различни обичаи при традиционалното подарување на една мартинка. Генрално, таа секогаш е со конци од црвена и бела боја испреплетени или исплетени, од кои црвената ја симболизира боја на крвта, а белата на чистотата. Се подарува на 1-ви Март во чест на Баба Марта и се носи околу рака или закачена на облеката се додека расцвета првото дрво. Потоа се закачува на него со желби за сопственото и за добро здравје на своите блиски во тековната година. Секако дека постојат варијанти на тема, но ова е основата на обичајот.

Би сакала да го слушнам мислењето посебно на повозрасните луѓе кои ја паметат оваа традиција, бидејќи многу малку е останато во записите. Дури и на интернет кога ќе побарате, едвај ви дава по неколку линка за оваа тема, и тоа претежно од нашето совремие.

Мартинки од личната колекција на мојот брат

Цитатите во текстот се превземени од статијата на Зоранчо Малинов, Традицискиот народен календар на Шопско-брегалничката етнографска целина (Скопје: Институт за фолклор “Марко Цепенков”, 2006). Фајлот може да се симне тука.

Господaта Nick Cave and the Bad Seeds, with the new album realised on March 3, 2008

Dig, Lazarus, Dig!!!

(ептен археолошки назив)

p.s. линк на rapidshare за download